• Skip to primary navigation
  • Skip to main content
  • Skip to footer
  • Descubre Grupo Fonte
  • MONTE CARMELOLeer
  • EDELeer
  • CIPEMeditar
  • IEDEstudiar
  • REVISTASDivulgar
  • EVANGELIO ORADOEscuchar
  • ¿Quiénes Somos?
  • Buscador
  • Enlaces
  • Contacto

Carta 273

Teresa de Ávila

Website "muy peculiar" del mundo teresiano

  • La obra y sus
    manuscritos
  • Santa Teresa
    en 100 fichas
  • Diccionario
    teresiano
24 octubre 1578 (Avila)
A Roque de Huerta

Los descalzos han celebrado en Almodóvar un capítulo de emergencia (9 de octubre), eligiendo provincial al padre Antonio de Jesús (Heredia). Apenas clausurada la asamblea, el nuncio Felipe Sega publica un decreto (16 de octubre) en que anula todo lo hecho y somete los descalzos a los provinciales calzados de Castilla y Andalucía (cf. MHCT 2, 33-36). Ahora (22 de octubre) han llegado a manos de la Santa las actas del fallido capítulo: ella reconoce la buena voluntad de los capitulares, pero desaprueba terminantemente lo hecho, y remite las actas a Roque.

Por desgracia el texto de la carta nos ha llegado sólo en una mediocre traducción latina (cf. Ephemerides Carmeliticae 21 [1976] 290-306). En espera de hallar el original teresiano, omitimos —por razones obvias— la versión. Damos el texto en latín y fa continuación un sencillo sumario castellano de cada número.
JHS
sit semper tecum, Domine mi!
1. Scriptam a Te epistolam in die s. Lucae1recepi. Veruntamen in ea non indicas, an meas Tibi remissas litteras supplicatorias acceperis; propterea non parum sollicita exi-sto. Illa enim epistola a Te ad me directa, ad obtinendam tum a P. N. Generali, tum a P. Fr. Petro Fernández Dominicano et visitatore, tum denique a Fr. Angelo requisitam licentiam, ab- hinc quidem missa est; at vero ad manus Episcopi Oxomensis pervenisse videtur. Ingratum accideret si haec cum priore mea epistola periisset. Quaeso ergo Te, ut me desuper edoceas. Nunc vero tanta non amplius teneor sollicitudine, Te non esse crediturum, quasi hoc in negotio toto ullam culpam commisisses, aut causasses. Si quis enim minus, se in negotio torquendi, causae habet, profecto Tu es.
2. Evulgatae fuere litterae vocatoriae ad capitulum nona huius celebrandum, has vidi, in iisque dicitur, quod constitutio iubeat, quod adtendi debeat, ne ullus, sive sit in parvo, sive in magno, se transgressionis aut Divinae offensae reum faciat. Etiam inhibitorium ratione domus S. Annae, evulgatum est, quo simul iubetur, ut expectetur, donec cum fine visitationis tranquillitas Provinciae restituta esset.
3. P. Fr. Antonius a Jesu viros doctos consuluit, qui ei dixerunt, se esse in conscientia ligatum; et hunc in modum mihi rescripsit, cui respondi, si res revera ita esset, quod Deus nullatenus offendatur, se posse rem ita facere, prout vellet... quoniam tantam in tribulationem nos praecipitassent.
4. Archiepiscopus Hispalensis, cui, ut omnino obediamus, aequum est, totus manet in his verbis, dicens, se aliter non fecisse. Profecto in tota rei summa nullam contra eos, qui unice Deo placere et servire intendebant conquerendi causam habet. Ideoque consultius videtur, ut stantibus talibus testimoniis et informationibus, attentisque personis non se cum illis intromittant in causae pertractationem, potiusque sileant, donec, quid consultius sit, perviderint.
5. Illi persuasum sibi habebant, quod omnino sic debeat fieri, quod ipsius submissio eos vincere deberet. Male vero in hoc agebant, ipse autem exinde occasionem nactus est ostendendi, quod omnia machinamenta illorum pauci faceret. Illi omnem movebant lapidem; ipse vero omni potestate, aliquid moliendi, privatus extiterat; forsan tamen res ei bene succedent. Nequeo enim de eo mihi persuadere, quod illis superiorem ex Discalceatis designare voluerit; prout etiam Tibi insinuavi, ut suspicionem evitarem, quasi huius rei conscia essem. Quaeso Te Domine mi! inquire super hoc apud Comitem de Tendilla, an unquam effatus fuerit, quod talem vellet ex Discalceatis, vel regulam primam profitentibus designare. Nam quod dixit, ex suo ordine, verum dixit, cum hoc etiam de aliis Carmelitis dicere poterit. Forsan ego sola huius mali causa existo, eo quod istum alium Provincialem vocaverim; quamquam Episcopus Oxomensis, qui primus Romam scripsit, exinde obviam et bonam sumpsit scribendi occasionem.
6. Oh infelices Fratres! quos superior ipsorum ad capitulum vocavit, qui eorum captivitatis unica causa existit. P. Fr. Antonio sat scriptum est, ne capitulum nunc congregaret. Iam obtestor hos infaustos Fratres, ut ex amore Dei sileant, tempus expectent, neque praecipites hac in re quid agant. Profecto plurimam exacerbationis causam Nuntio dederunt, qui iam a principio ab aliis Carmelitis praeventus fuerat.
7. Nunc crede mi[hi], Domine mi! quod hoc capitulum, quod nunquam adprobare poteram, mihi valde displiceat; en igitur, quod istius causa motrix non extiterim. En etiam, quod ii, qui rem melius, ac ego, perpenderant, bene iudicaverint.
8. Per amorem Domini nostri Te, Domine mi, obsecro, ut quantum in Te est, omnia impendas, ne eiusmodi unquam conventio habeatur priusquam res Romam delata fuerit. Alias summe mihi displicebit, si fiat sine licentia Nostri Patris, et aliorum ibi. Tu mihi protinus ea transmittas. Dico Patri nostro ac P Fr. Antonio, quod interim patientiam habere velint, quoadusque Deus remedium provideat.
9. En, Domine mi, hoc est opus Dei, qui vult, ut eius servi in patientia exerceantur, quique vult Te probare, an ex pusillanimitate non desistas a cura eorum, quae ad servitium suae maiestatis spectant. Fides conducet, ut P. Fr. Antonius discedat protinus (at senex et infirmus est, eiusque adiutorio ac praesentia Pater noster difficulter carere poterit) ne, quando Nuntius forsan iuxta allatas ex Andalusia informationes et testificationes culpas excipere voluerit, ipse opponendis testificationibus destitutus deficiat, resque idcirco peiorem in partem vertantur. Res haec magni momenti, prout Tu, Domine mi, ipsemet perspicies.
10. In praesenti accludo epistolam ad P. Fr. Didacum de Chaves directam. Pariter Tibi acta capituli ab eodem, qui simul Tibi scribit epistolam, descripta, a quo eadem recepi; ea vero nemini, nisi Tibi, et P. Mariano, cui interest, legere liceat; postea ea P. Chaves Regi adferat, vel, si consultius putetur, ipse idem Regi de omnibus actis rationem reddat, simul rem et personas excusans, atque exponens, quod ipse ob evulgatum et energice propositum edictum admodum sollicitus fuerit, ne offensa Dei in toto actu interveniat, quodque idcirco quidem non omnino bene egerit, id tamen factum non sit ex proposito et mala cum intentione, prout ego certa sum. Quamobrem in hoc quoque asserto Tu firmus persistas velim, pariter et alii tecum sic firmiter persistant. Si enim aut Tu nobiscum, aut nos cum invicem non consensuri sumus: magna exinde nobis exurget tribulatio, et quod alii de Te male sentient, pariter et P. Marianus de Te male sentire debebit. Huic vero P. Mariano scribendi nunc tempus non superest. Melius est, ut ipse, inspiciens, alios suum consilium sequi noluisse, caritate ductus credat, nullam in alios irascendi causam se habere. Eiusmodi plura in vita hominum occurrunt adversa. Ego... P. Fr. Antonius, si Tu rescias... debet esse totus afflictus.
11. Factum iam erat, neque Tu tam parum..., Comiti magni debitores sumus, is me ad laudandum Deum movet; quin imo totus ordo noster ipsi plurimum debet: ideo ipsum divinae maiestati semper commendamus; ipsum Deus conservet, sicut et Te; noli quaeso deficere; pauci enim ad Tuum apti sunt negotium. Sat laboratum est, dummodo effeceris, ut P. fr. Antonius et P. Marianus liberi evadant, una cum P. Joanne a Jesu; hic semper sit Tecum.
12. Non Te ulterius torqueas, scit enim Deus ex malo bonum promovere, et quidem tunc maius bonum, quando cavetur sedulo, ne Ipse offendatur ulla in re.
Est hodie 24ª octobris.
Tua indigna famula
Teresa de Jesu
13. Istarum Matronarum manus pluries exosculor. Abulae fama refert, Papam obiise; hic loci vero de hoc nihil scitur; non erit verum. Hanc epistolam afferas Patri nostro, eidem simul indicans totum rerum statum, ac esto vigilans, ut hanc epistolam secure recipiat.
14. Simul sollicitus sis, ut hanc adclusam ad P. Chaves directam epistolam ab eodem recipias, ut eam legere valeas. Hic Te bene informare poterit, omnesque, quas patimur, indicare tribulationes. Noli oblivisci, ut certo P. Mariano ulteriora, et ad Te spectantia scribas. Ob spatii defectum claudere hanc epistolam debeo.
Inscriptio epistolae:Domino meo Roque de Huerta, Guarda vel inspectori de Montes, Madriti.
Número primero: — Ha recibido carta de Roque, del 18/X.—Ignora si éste ha recibido las de ella. Está preocupada. — Dio curso a la carta trasmitida por Roque para pedir licencias al General, al padre Pedro Fernández, Visitador dominico, y al p. Angel (Salazar: Provincial carmelita de Castilla); pero la misiva ha ido a parar a manos del obispo de Osma (Dr. Velázquez).—¿Se habrá perdido igualmente aquella carta?—Que Roque no se apene: él no tiene la culpa de esos extravíos ni en todo el asunto.
Número 2: Se han divulgado las letras convocatorias del reciente capítulo de Alcalá. Ella las ha visto. Y se remiten a las Constituciones. — También se ha divulgado la prohibición ocasionada por la casa de Santa Ana (?),—con la orden de esperar hasta que la Provincia esté en paz cuando termine la visita.
Números 3-5: El p. Antonio de Jesús consultó a letrados. Le dijeron que estaba obligado en conciencia (a reunir el capítulo?). Así lo escribió a la Santa. Esta respondió asintiendo, si en ello no había ofensa de Dios... (texto mutilado). En gran tribulación nos han arrojado (los capitulares de Almodóvar?). — Opina lo mismo el arzobispo de Sevilla, persona digna de crédito: no halla motivo para recriminar a quienes sólo intentaban servir a Dios. Pero ahora es preferible no mezclarse en tramitar ese asunto (lo decidido en Almo-dóvar?). De momento, callar. — (Sigue un pasaje indescifrable, por la difícil identificación de los sujetos «illi», «ipse» y un tercer «ille» implícito: es mera conjetura nuestra interpretación).Ellos (los capitulares?) estaban seguros de lo hecho, convencidos de que la sumisión de éste (del p. Antonio—o Gracián?) vencería a los opositores. Se equivocaban. El (el nuncio) se servía de eso mismo para demostrar que tenía en bien poco sus decisiones. — Ellos (los capitulares?) actuaban con ahinco; pero él (p. Antonio?) había sido privado de todo poder. Quizás tenga suerte. — La Santa no da crédito al rumor de que él (el Nuncio o el Provincial?) haya querido nombrarles un superior descalzo. Ya otra vez lo ha insinuado a Roque. Que éste pida aclaraciones al conde de Tendilla: a ver si (el Nuncio o el Provincial?) dijo que designaría a un descalzo, o bien a «uno de su Orden». Si dijo lo segundo, bien pudo referirse a los otros carmelitas. — Quizás sola ella es la culpable de estos males por haber llamado a este otro provincial, si bien ello ocasionó la carta del obispo de Osma a Roma; él ha sido el primero en escribir.
Números 6-7: Pobres frailes, convocados a capítulo por su superior (p. Antonio), único motivo de que estén presos.—Al padre Antonio se le escribió insistentente que no convocase el capítulo. Ahora pide a esos pobres frailes que por amor de Dios callen y esperen y no hagan nada precipitadamente. Ya han dado sobrados motivos de irritación al Nuncio, que desde el principio estaba prevenido por los otros carmeli-tas.— «Créame vuestra merced: nunca aprobé este capítulo; me desagrada; no apoyé el proyecto. Tenían razón quienes lo habían pensado mejor que yo».
Números 8-9: Por favor, que no hagan ese arreglo hasta que se lleve la cosa a Roma. Le desagradaría (a la Santa) que se haga sin licencia de «nuestro padre» (Gracián) y de los otros de acá (descalzos). Escribe a Gracián y al p. Antonio que esperen con paciencia hasta que Dios provea.—Sí, Dios ejercita la paciencia de sus siervos; El pone a prueba el ánimo de Roque en este servicio. — Confianza en que el p. Antonio se retire pronto: está viejo y enfermo; Gracián no podrá prescindir de él; no sea que cuando lleguen al Nuncio los informes de Andalucía, no pueda responder y desfallezca. Punto de gran importancia éste último.
Número 10: Incluye carta para Diego de Chaves; —envía a Roque las actas del capítulo; —no las lea nadie, sino solos Mariano y él (Roque); —que luego las presente Chaves al rey, o bien el mismo Chaves haga relación de todo al rey excusando hechos y personas; —y que a la vez le indique cómo ha cuidado no ofender a Dios al publicar ese mandato taxativo (la convocatoria del capítulo?); —que ciertamente no obró bien (el p. Antonio);—pero que actuó en buena fe. —Que también Roque y sus colaboradores estén seguros de esta buena fe. — No tiene tiempo para escribir al padre Mariano, — pero que no se irrite contra los otros si no han seguido su parecer. (Sigue un pasaje mutilado: alusivo al estado de depresión del p. Antonio).
Números 11-12: Muy agradecida al Conde de Tendilla. Toda la Orden lo está. — Gracias a Roque: que no se canse de ayudar.—Será gran cosa lograr queden libres los padres Antonio, Mariano y Juan de Jesús (Roca). No sufra: Dios saca bien de los males. — Data y firma.
Números 13-14: Posdata: besamanos a las señoras (fa-miliares de Roque). — En Avila se rumorea que ha muerto el Papa. — Lleve esa otra carta a Gracián, informándolo de todo: ¡cuidado, que la carta llegue segura! — Que Chaves devuelva a Roque la otra carta para leerla. Este (el mensajero? o Chaves?) podrá informar a Roque más detalladamente. — No deje de escribir al p. Mariano con más noticias.

1. Día de San Luis: 18 de octubre.

T.439

Volver
Cerrar

Footer

Santa Teresa de Jesús

Santa Teresa de Jesús nace en Ávila un 28 de marzo de 1515, siembra nuevos Carmelos por los caminos de España, vive una experiencia mística plena, que luego transmite en múltiples escritos y un nutrido epistolario. Doctrina y magisterio que avalará la Iglesia incluyéndola en el Catálogo de sus Santos y otorgándole, pro vez primera a una mujer, el título de Doctora.

Editorial Monte Carmelo Grupo Editorial Fonte
  • Paseo Empecinado, 2. 09080 Burgos (España)
  • 34-947 256 061
  • editorial@montecarmelo.com
  • www.montecarmelo.com
  • Copyright © 2025 Monte Carmelo
  • Todos los derechos reservados
  • Aviso legal
  • Política de cookies